Tam Yargı Davaları

 İdarenin Hukuki Sorumluluğu ve Tazminat Talepleri

Tam Yargı Davaları, idare hukukunun temelini oluşturan, bireylerin idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarını tazmin etmek amacıyla açtığı hukuki yollardır. Bu davalar, Anayasa’nın 125. maddesi ile güvence altına alınan “idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine açık olduğu” ilkesinin somut bir uygulamasını teşkil eder.

1. Tam Yargı Davasının Tanımı ve Amacı

Tam yargı davası, idarenin hukuka aykırı davranışları (işlem, eylem veya ihmal) sonucu bireyin uğradığı zararın giderilmesini ve eski hale iade edilmesini talep etmeye yarar.

Başlıca Amaçları

• Tazminat: Uğranılan maddi ve manevi zararın karşılanması.

• Hukuk Devleti İlkesi: İdarenin hukuka uygun hareket etmesini sağlamak ve sınırsız yetkisini denetlemek.

• Mağduriyetin Giderilmesi: Zarar gören bireyin adalet talebini yerine getirmek.

2. Hukuki Dayanaklar ve Sorumluluk Esasları

Tam yargı davaları, idarenin sorumluluğunu iki temel esasa dayandırır:

A. Kusurlu Sorumluluk (Hizmet Kusuru)

İdarenin hizmeti kötü, geç veya hiç işlememesi nedeniyle sorumluluğunun doğmasıdır. Özellikle Sağlık Hukuku‘nda (Devlet Hastaneleri) hizmet kusuru esası yaygın olarak uygulanır.

• Örnek: İmar planı uygulamasında hata, kamu hizmetinde organizasyonel eksiklik.

B. Kusursuz Sorumluluk

İdarenin herhangi bir kusuru olmasa dahi, yürüttüğü riskli faaliyetler veya kamu külfetlerinin eşit dağıtılmaması (fedakârlığın denkleştirilmesi) nedeniyle sorumluluğunun doğmasıdır.

• Örnek: Terör olayları veya idarenin riskli tesislerinden kaynaklanan zararlar.

3. Tam Yargı Davası Açma Süreci ve Süreler

Tam yargı davası, İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ile belirlenen kesin usul kurallarına tabidir.

3.1. İdareye Ön Başvuru Şartı (İYUK m. 13)

• Zorunluluk: Dava açılmadan önce, zararın meydana geldiği idareye yazılı olarak başvurarak zararın tazmini talep edilmelidir.

• İdarenin Yanıt Süresi: İdareye başvurudan itibaren 60 gün içinde idare yanıt vermezse, talep reddedilmiş sayılır.

3.2. Dava Açma Süreleri (Hak Düşürücü Süreler)

Süreler, idari işlemden mi yoksa idari eylemden mi kaynaklandığına göre değişir:

3.3. Tazminat Türleri

Tam yargı davalarında talep edilebilecek tazminat türleri şunlardır:

• Maddi Tazminat: Uğranılan ekonomik kayıplar (tedavi gideri, kazanç kaybı, mülkiyet zararı, vs.).

• Manevi Tazminat: Yaşanan acı, elem, ruhsal travma ve itibar kaybı nedeniyle talep edilen tazminat.

4. Görevli Yargı Yolları

Tam yargı davaları, kural olarak İdare Mahkemelerinde görülür:

• İdare Mahkemeleri: Genel görevli mahkemedir. (Örn: Sağlık hizmet kusuru, personel işlemleri).

• Vergi Mahkemeleri: Vergi yasalarından kaynaklanan zararlar.

• Danıştay: İstisnai olarak ilk derece mahkemesi olarak görev yapabilir (Yüksek idari makamların işlemleri gibi).

5. Avukat Kenan Uysal Hukuk Ofisi’nin Tam Yargı Hizmetleri

Tam yargı davaları, hak düşürücü sürelerin titiz takibini ve zararın somut delillerle ispatını gerektirir. Ofisimiz, bu alanda aşağıdaki hizmetleri sunar:

• Süre Takibi ve Başvuru: İYUK m. 13’e uygun olarak idareye zorunlu ön başvurunun ve hak düşürücü sürelerin takibi.

• Zarar Değerlendirmesi: Maddi ve manevi zararın hukuki esaslara göre detaylı hesaplanması ve ispatlanması.

• Mahkemede Temsil: İptal ve tam yargı taleplerinin bir arada yürütülmesi ve profesyonel hukuki temsil.

İdarenin hukuka aykırı işlem veya eylemi nedeniyle zarar gördüyseniz, hak düşürücü süreler dolmadan idareye başvurmak ve tazminat talebinizi doğru hukuki temellere oturtmak hayati önem taşır.

Uğradığınız zararın hukuki değerlendirmesini yapmak ve tam yargı davası sürecinizi başlatmak için Avukat Kenan Uysal Hukuk Ofisi ile iletişime geçmek ister misiniz?

Tek Tıkla Randevu ve Hukuki Danışmanlık